برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
133
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
عرب را به خاطر مىآورد ) . اغلب در ميهمانى درباريان ، هيچگونه حق تقدمى براى هيچيك از رعايا منظور نمىشد ، « 516 » براى اين ميهمانيها كه به صورتهاى كاملا منظمى برگزار مىشد - حد اقل در آنهايى كه به مناسبت جشنها بود - مأموران تشريفات و غلامان ( غلمان ) « 517 » ويژه منظور مىشد تا هيچ عملى بر خلاف رسوم و تشريفات لازم صورت نگيرد و به مقام و منزلت ضيافت ، لطمهاى وارد نشود . « 518 » بيش از هر تشريفات ديگرى ، توجه و دقّت ويژهاى در جشن تاجگذارى يك سلطان به عمل مىآمد ، زيرا كه براى سرزمينهاى شرقى ، بيش از مردمان ديگر عادت شده است كه اينگونه كارهاى ظاهرى را دليل قدرت و اهميت سلطان بدانند . در تاجگذارى « 519 » به زودى ديهيم ( تاج ) « 520 » « به شيوه قديم ايران » متداول شد . « 521 » تاج با سنگهاى قيمتى تزيين مىشد ( مرصع ) . « 522 » امير تاج را بر سر حاكم
--> ( 516 ) . گرديزى : زين الاخبار ص 83 و ( سال 386 ه / 996 م حاكم سامانى ) Nikbi 189 نكبى ( خان قراخانيان ) - درباره درباريان شايسته در سياستنامه ، ص 84 - 82 ( فصل 17 ) گزارش شده است . ( 517 ) . سياستنامه ، ص 99 - 97 ( در فصل 27 ، بهويژه سامانيان ) . ( 518 ) . بدين جهت محمد دوّم خوارزمشاه در سال 596 ه / 1200 م و 601 ه / 1205 م ، شخص دربارى مسن و با تجربهاى را كه ميهمانيهاى سلطان سنجر ( متوفى 552 ه / 1157 م ) را برگزار كرده بود ، مأمور انجام اين كار كرد تا جشنهاى وى چيزى از جشنهاى نامبرده كم نداشته باشد : جوينى ، تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 47 : دولتشاه : تذكره ، ص 133 . ( 519 ) . سال 71 - 270 ه / 884 م تاجگذارى زيديان طبرستان ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 189 ؛ سال 388 ه / 998 م حكام طبرستانى در گرگان : همان كتاب ، ص 229 ، در حدود سال 596 ه / 1200 م تاجگذارى اسپاهبذ طبرستان : همان كتاب ، ص 255 . ( 520 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1326 ( سال 98 ه / 17 - 716 م در گرگان ) ؛ 3 ، ص 2204 ( سال 288 ه / 901 م نزد سامانيان ) . - ديهيم « افسر پادشاهى » ناميده مىشود ( در سال 593 ه / 1197 م در كرمان ، محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 183 ) . - براى عصر ساسانيان ، رجوع كنيد به : ( رجوع كنيد به مبحث « زرتشتيان » ) kurt Erdmann براساس Michael 421 f تاج ساسانى در سال 31 - 30 ه / 651 م در خراسان به غارت رفت و توسط عثمان در كعبه قرار داده شد . درباره كتاب التاج فى اخلاق الملوك ( كه اشتباها به نام جاحظ ذكر شده است ) رجوع كنيد به : پائين Brockelmann , GAL , SI 246 ( همچنين نگاه كنيد به ص 422 ، پاورقى 1 در جلد اول كتاب حاضر ) ( 521 ) . مسعودى : مروج الذهب ، 9 ، ص 27 ، مسكويه : تجارب الامم ، ج 5 ، ص 489 فرمانده قيامكننده ديلمى ( سال 317 ه / 31 - 926 م ) ، كه مىخواست خود را حاكم اعلام كند ، دستور داد كه شنل سلطنتى ( بدنه ؛ رجوع كنيد به - طبرى - فهرست لغات ، ص 1029 ) و كلاه بلندى « طبق نمونه انوشيروان » برايش تهيه كنند . مسعودى : مروج الذهب ، 9 ص 27 . ( 522 ) . مسكويه : تجارب الامم ، ج 1 ، ص 318 ( مردآويج ، سال 929 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 96 ؛ گرديزى : زين الاخبار ، ص 103 ( مسعود سال 427 ه / 1036 م ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، ص 141 ( سال 485 ه / 1092 م ) .